Gepubliceerd op 20 januari 2009
Gepubliceerd op 20 januari 2009
Peter Karstanje, onderzoeker bij het SCO-Kohnstamm Instituut
Foto: Marian Haringsma
Basisscholen zijn heel behoorlijk in staat om eigen beleid te voeren, zo blijkt uit een onderzoek van het SCO-Kohnstamm Instituut (Universiteit van Amsterdam). Wel voelen de scholen zich daarbij vaak gehinderd door hun bestuur en door lokaal en landelijk beleid.
Zowel schoolleiders als leerkrachten zijn positief over het beleidvoerend vermogen van de eigen school, zo blijkt uit het onderzoek. Ze waarderen de eigen school hoog op de drie punten waaruit beleidvoerend vermogen is opgebouwd: integraal en strategisch beleid voeren; beleid sturen en volgen door evalueren; reageren op/rekening houden met ontwikkelingen en eisen uit de omgeving.
Hoewel het hier om zelfrapportage gaat en er mogelijk sprake is van overwaardering van het eigen kunnen, constateren de onderzoekers dat er wel degelijk sprake is van een ‘lerend elan' bij scholen. Daarnaast is er bij veel scholen volop sprake van strategieontwikkeling. Het beleidvoerend vermogen van scholen hangt in belangrijke mate af van de stimulerende invloed van de schoolleider op het ontwikkelen van een gemeenschappelijke missie en de bereidheid tot veranderen. Scholen voelen zich echter bij het voeren van het eigen beleid vaak gehinderd door zowel het eigen bestuur als door de overheid.
Besturen, zo blijkt uit het onderzoek, geven scholen vooral in hun onderwijskundige keuzes veel vrijheid. Op het gebied van personeel en financiën echter, krijgen scholen veel minder de vrije hand. Hoe meer scholen er vallen onder een bestuur, hoe geringer de ervaren beleidsvrijheid, vooral op het gebied van kwaliteitsbeleid en financiën. Grote besturen hebben kennelijk de neiging om op deze terreinen meer centraal te regelen dan kleine.
Een kwart van de scholen vindt dat zij te weinig beleidsvrijheid krijgt van lokale beleidsvoerders. Ook het landelijk beleid zorgt voor hinderpalen: financieel gezien ervaren de scholen weinig beperkingen, maar inhoudelijk gezien voelt ongeveer de helft van de scholen zich beperkt door de landelijke overheid. Met name het overheidsbeleid op het gebied van kinderen die extra zorg nodig hebben, wordt als beperkend ervaren.
De aanleiding voor het onderzoek zijn beleidsmaatregelen van de overheid die scholen meer vrijheid geven om eigen beleid te voeren. Zo is de lumpsumbekostiging ingevoerd, waardoor basisscholen geen ‘potjes' met geld ontvangen, maar één groot bedrag waarvan ze alles moeten bekostigen. Scholen hebben daardoor meer invloed op de besteding van de beschikbare gelden.Daarnaast is de zogeheten vraagfinanciering voor de schoolbegeleiding ingevoerd, waardoor scholen zelf kunnen bepalen of en met welke schoolbegeleidingsdienst ze in zee gaan. Ook is de regie over het onderwijsachterstandenbeleid verlegd van gemeenten naar schoolbesturen.
Beleidvoerend vermorgen van basisscholen: stand van zaken en verklarende factoren. SCO-Kohnstamm Instituut in opdracht van de NWO-programmacommissie Beleidsgericht Onderzoek Primair Onderwijs (BOPO). Het rapport is te downloaden via onderstaande link.
Bron: FMG Communicatie
|
Zie ook het artikel dat in Didaktief verscheen naar aanleiding van het rapport