Tweetalig schrijfonderwijs in het vwo heeft effect

Een goede schrijfvaardigheid in het Engels is van groot belang bij leerlingen die het Internationale Baccalaureate willen behalen. Hoe leren ze vloeiend schrijven in het Engels en tegelijkertijd hun teksten goed te structureren? Onderzoekers van de UvA experimenteerden met verschillende lesmethoden bij 147 leerlingen van het tweetalige vwo. Het blijkt dat de schrijflessen over het algemeen leiden tot verbetering van de schrijfvaardigheid. Van specifieke vormen van training en instructie, waarmee de onderzoekers experimenteerden, is het effect echter (nog) niet aangetoond.

Amos van Gelderen en Ron Oostdam van het SCO-Kohnstamm Instituut van de UvA gaven groepen leerlingen uit de vierde en vijfde klas van het vwo een serie van zeven schrijflessen met Europa als centraal thema. In alle gevallen kregen de leerlingen schrijfopdrachten voor uiteenzettende, beschouwende en betogende alinea's aangevuld met kennis over deze drie genres. De lessen werden in drie verschillende condities gegeven.

De leerlingen die ‘lexicale training' kregen, oefenden om woorden in het Engels zo snel mogelijk op te halen uit hun geheugen en correct op te schrijven in gegeven zinnen. Andere leerlingen oefenden met het toepassen van specifieke zelfregulatieve activiteiten bij de schrijfopdrachten die ze maakten. Zelfregulatie is het bewust inzetten van strategieën voor het schrijven, zoals het plannen van tekstinhoud, het controleren van het schrijfproces, het evalueren van het geschrevene en het verbeteren van de tekst. Een derde groep kreeg extra kennis over Europa aangedragen. Tot slot was er een controlegroep die geen schrijflessen kreeg.

Tekstkwaliteit in experimenteergroepen hoger

De onderzoekers ontdekten dat de lexicale vloeiendheidstraining en de instructie in zelfregulatie tot verbetering van de beoogde vaardigheden bij de leerlingen leidden. Er zijn echter geen verschillen gevonden tussen de drie experimentele groepen in de kwaliteit van hun schrijfprestaties, zoals gemeten met zes korte schrijfopdrachten na afloop van de lessen. Wel bleek dat de schrijfprestaties van alle drie de groepen beduidend beter waren dan die van de leerlingen in de controlegroep. Het vermoeden bestaat dat een effect van zelfregulatie-instructie pas kan optreden bij een langduriger en intensiever interventie, waarbij meer ruimte is voor het schrijven van langere teksten dan in de experimentele lessenserie mogelijk was.

Leerlingen die niet zo vloeiend schrijven, kunnen door de inzet van bewuste schrijfstrategieën ook geholpen worden hun aandacht te verdelen over verschillende schrijfprocessen. Dat is vooral van belang bij het schrijven van langere essays, zoals in het International Baccalaureate. De onderzoekers tekenen hierbij aan dat het in de praktijk van het (tweetalig) onderwijs niet makkelijk zal zijn om veel extra aandacht te besteden aan zelfregulatieve activiteiten bij het schrijven, omdat de roostertijd erg beperkt is. Toch adviseren zij leerkrachten, met het oog op het Internationale Baccalaureate, hun leerlingen goed te coachen bij het schrijven van met name langere essays, waarbij aandacht voor hun zelfregulatieve activiteiten geen overbodige luxe is.

Zie onderstaande verwijzing voor de volledige paper Zelfregulatie en lexicale vloeiendheid als componenten van schrijfvaardigheid in Engels als vreemde taal.