Nieuws en Agenda
Maarten Bavinck president van Commission on Legal Pluralism
Bavinck, die eind oktober president van de commissie werd, was al vijftien jaar actief in de commissie. Tijdens zijn onderzoek naar onder meer de visserij in Zuid-Azië bestudeerde hij het beheer van de natuurlijke hulpbronnen. Ook daar stuitte hij op het fenomeen rechtspluralisme: ‘De centrale overheid heeft het formeel voor het zeggen, maar in de praktijk blijkt dat andere instanties en personen daadwerkelijk de regels bepalen. Het gaat dus om recht in de breedste zin van het woord: niet alleen rechtspraak, maar ook beleid.'
Conflicterende rechtssystemen
De Commission on Legal Pluralism houdt zich bezig met onderzoek naar de relatie tussen verschillende rechtssystemen. Deze kunnen namelijk harmonieus naast elkaar bestaan, maar ook met elkaar conflicteren. ‘Een mooi voorbeeld is het verenigingsrecht in Nederland. In principe bepaalt een voetbalclub of een kerk de eigen regels. Die ruimte krijgen ze, binnen het bestaande, centrale rechtssysteem. Toch kunnen daar ook conflicten in ontstaan, denk aan de discussie of de SGP nu wel of niet vrouwen mag weigeren als volwaardig partijlid.'
Een ander duidelijk aanwijsbaar conflict tekende zich onlangs af, toen een Amerikaanse legerpsycholoog van Arabische komaf 13 collega's doodschoot. Volgens het Amerikaanse recht is hij een moordenaar, terwijl een imam beweerde dat hij volledig in zijn recht stond op grond van het islamitisch recht.'
Bavinck benadrukt dat de hijzelf en de collega's in de commissie deze verschillen en conflicten nadrukkelijk niet vanuit een zuiver juridische hoek bekijken. ‘Ik houd me niet bezig met de vraag of rechtspluralisme een probleem is; ik analyseer de relatie tussen de rechtssystemen en onderzoek waaróm mensen zich verschillend oriënteren.'
Krachtiger stem
De commissie, die in 1978 werd opgericht, is intellectueel buitengewoon sterk, vindt Bavinck. In de afgelopen jaren is de organisatie echter teveel op zichzelf komen te staan. Hij gaat zich de komende jaren dan ook inzetten voor een verbinding met andere organisaties en initiatieven, en voor het voeren van een krachtiger stem naar buiten. ‘De commissie moet zich weer duidelijker profileren als kenniscentrum voor de academische wereld.'
Ook aan de Universiteit van Amsterdam houden medewerkers zich bezig met rechtspluralisme. Bavinck streeft ernaar om ook deze mensen sterker bij het werk van de commissie te betrekken.
Auteur: Esther van Bochove, afdeling Communicatie FMG